Ιωάννης Θεοφιλόπουλος ή Καραβόγιαννος!

Θυμάμαι στο πατρικό του προπροπάππου μου όταν πήγαινα μικρός τα καλοκαίρια, κοιτούσα με έκπληξη δημοσίευμα της εποχής για τον Καραβόγιαννο…

Με ιδιαίτερη ΤΙΜΗ ως τελευταίος απόγονος του ιστορικού προ-προπάππου μου και  ήρωα /πυρπολητή της τουρκικής ναυαρχίδος Ιωάννη Θεοφιλόπουλο(1790-1885) , σας γράφω με συγκίνηση ένα αφιέρωμα μετά από αρκετό υλικό που βρήκα για τη ζωή και τη δράση/έργο του προ-προ πάππου μου!

Η προτομή του Ιωάννη Θεοφιλόπουλου στην Ηλιούπολη

Στο ηρώο της γενέτειράς του, διακρίνεται στο βάθος, δίπλα του ο Κανέλλος Δεληγιάννης

Στην Αίθουσα Ελευθέριος Βενιζέλος, όπου αποδίδονται σκηνές από τον Αγώνα, ο Ιωάννης Θεοφιλόπουλος απεικονίζεται ως σημαιοφόρος πλάι στον Κωνσταντή Κανάρη. Σε ποίημα που δημοσίευσε ο Θεόδωρος Γενναίου Κολοκοτρώνης στον Ραμπαγά, όπου δημοσιογραφούσε με το ψευδώνυμο Φαλέζ, γράφει:
«Ήταν λιοντάρι της ξηράς
της θάλασσας δελφίνι
τον τρέμαν σαν τον άκουγαν
και Τούρκοι και Αλτζερίνοι.»

ΠΗΓΗ: http://anthoulaki.blogspot.com/2011/01/blog-post_21.html

Ιωάννης Θεοφιλόπουλος(1790-1885) , πυρπολητής τουρκικής ναυαρχίδος 1821.

Από το αφιέρωμα των «Ιστορικών» της Ελευθεροτυπίας (Πέμπτη 23.3.00)

Της Αγγέλας Κυριακοπούλου, ιστορικού

Ο Ιωάννης Θεοφιλόπουλος, φωτογραφημένος σε προχωρημένη ηλικία  (Εθνικό Ιστορικό Μουσείο Ελλάδας)

Mεγάλη απόσταση μεσολαβεί από τα Λαγκάδια Γορτυνίας μέχρι τα Ψαρά. Η σπουδή του Λαγκαδινού Ιωάννη Θεοφιλόπουλου να ριχτεί στον ναυτικό αγώνα εναντίον των Τούρκων πτώτος πυρπολητής το 1821, φέρνει στο νου τους θεϊκούς στίχους τπου Ανδρέα Κάλβου από «Τα ηφαίστεια» :

» Ω Έλληνες, ω θείαι
ψυχαί, που εις τους μεγάλους
κινδύνους φανερόνετε
ακάμαντον ενέργειαν
και υψηλήν φύσιν
Πώς,πώς της ταλαιπώρου
πατρίδας δεν πασχίζετε
να σώσητε τον στέφανο
από τα χέρια ανόσια
ληστών τοσούτων…»

Ήδη ο καπετάν Γιάννης Θεοφιλόπουλος είχε σπεύσει από την ορεινή γενέτειρά του στα πελάγη, έτοιμος να θυσιαστεί για τη λευτεριά της πατρίδας του και του γένους. Από τα Λαγκάδια που γεννήθηκε ο νεαρός το 1790, εγκαταστάθηκε στα Ψαρά. Μπαρκάρει στα εμπορικά και γρήγορα κατακτά τη ναυτοσύνη. Γρήγορος νους, σε κορμί λαμπάδα, 2.15 έτοιμος για το μεγάλο αγώνα. …Τα Ψαρά γίνονται ο τόπος των μεγάλων εξορμήσεων. …Μέσα σένα χρόνο η Ερεσός και η Χίος γράφονται με χρυσά γράμματα στο βιβλίο της αιωνιότητας. Δυό νίκες δυό σταθμοί. Πρώτα στην Ερεσό, στις 27 Μαίου 1821, ο Γιάννης Θεοφιλόπουλος με πλοίαρχο τον Δημήτρη Παπανικολή πυρπολούν το δίκροτο ντελίνι του Αρναούτ. Και ύστερα στη Χίο, στις 6 Ιουνίου 1822 (λίγο μετά τις φοβερές σφαγές) ο Γιάννης Θεοφιλόπουλος με διοικητή τον Κωνσταντή Μικέ Καρναρίου ανατινάζουν τη Ναυαρχίδα «Κινούμενο Όρος» του Καρά Αλή. Κοινός συντελεστής ως πηδαλιούχος ή ως δαδούχος και στις δύο αυτές νίκες ο ορεισίβιος Θεοφιλόπουλος – εξ ου και Καραβογιάννης.

Η συμβολή του αναφέρεται στα αυθεντικά κείμενα της Βουλής των Ψαρών, που βρίσκονται στη Συλλογή Θεοφιλοπούλου στα Γενικά Αρχεία του Κράτους, ενώ επίσημα αντίγραφα φυλάσσονται στην Εθνική Βιβλιοθήκη Ελλάδος (Αρχεία Αγωνιστών)…

Οι εξορμήσεις του Καραβιγιάννη διαδέχονται η μία την άλλη, κατά μήκος του Ανατολικού Αιγαίου και προς Βορράν μέχρι τα Δαρδανέλλια και τον Ελλήσποντο, Άβυδο, Κατάστενα Κάστρων και Νίμπροτζε, καθώς και σε Κασσάνδρα, Αίνο και Τένεδο, επίσης και στη Σάμο. Το 1822 παίρνει μέρος στη Ναυμαχία των Πατρών στις 20 Φεβρουαρίου, όπως βεβαιώνει και ο Ναύαρχος Νικολής Αποστόλης. Μετά της 10 Μαρτίου, Ψαρά, δύο εκπλεύσεις Απρίλιο και Μαίο στη Χίο μέχρι 6 Ιουνίου. Σε όλες ανεξαιρέτως τις βεβαιώσεις της Βουλής των Ψαρών γίνεται μνεία των αρετών του Καραβογιάννη. Όπως αναφέρει ο Κωνσταντής Κανάριος» δεν έλαβεν ούτε οβολόν, παραμερίζοντας έτσι και τις διχόνιες…» όπως αναφέρει επί λέξει ο ο Κωνσταντής Κανάριος που τον κάλεσε κοντά του μετά την τρομερή πυρπόληση του Ντελινιιού με τον Παπανικολή στην Ερεσό, τον Μάιο του 1821….

Ο Καραβογιάννης ξεκινά τον δεύτερο κύκλο των αγώνων του στη στεριά από εδώ και μπρος. Ήδη από τον Αύγουστο του 1822, δύο μήνες μετά την πυρπόληση της ναυαρχίδας του Καρά-Αλή μπαίνει στο χωρό των μαχών και του πολέμου παίρνοντας μαζί με συγγενείς του μέρος σ’ όλες τις εντός Πελοποννήσου μάχες και Πολιορκίες (Τριπολιτσάς) αλλά και στην Α’ Πολιορκία του Μεσολογγίου και στην Πολιορκία των Αθηνών…

Η αίγλη που χαρακτήριζε τις πράξεις του έχει καταγραφεί στη ζωφόρο της Κεντρικής αίθουσας της σημερινής Βουλής των Ελλήνων. Στην Αίθουσα Ελευθέριος Βενιζέλος, όπου αποδίδονται σκηνές από τον Αγώνα, ο Ιωάννης Θεοφιλόπουλος απεικονίζεται ως σημαιοφόρος πλάι στον Κωνσταντή Κανάρη.  Σε ποίημα που δημοσίευσε ο Θεόδωρος Γενναίου Κολοκοτρώνης στον Ραμπαγά (1822), όπου δημοσιογραφούσε με το ψευδώνυμο Φαλέζ, γράφει:

«Ήταν λιοντάρι της ξηράς

της θάλασσας δελφίνι

τον τρέμαν σαν τον άκουγανκαι

Τούρκοι και Αλτζερίνοι.»

ΠΗΓΗ: http://77.235.47.2/~stealgr/index.php?option=com_content&view=article&id=80:2010-03-27-14-02-02&catid=902:2010-03-31-22-48-34&Itemid=80

Ιωάννης Θεοφιλόπουλος

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Ο Ιωάννης Θεοφιλόπουλος ή Τσάκαλος ήταν αγωνιστής του αγώνα του 1821.

Η καταγωγή του ήταν από τα Λαγκάδια της επαρχίας Καρύταινας. Στην αρχή της επανάστασης βρέθηκε ναυτικός στα Ψαρά και ανεδείχθη ένας από τους καλύτερους πυρπολητές, καίγοντας πολλά τουρκικά πλοία. Πιο συγκεκριμένα ο καπετάν Γιάννης Θεοφιλόπουλος ή Τσάκαλος έδρασε ως πηδαλιούχος και δαδούχος στο πλευρό των Παπανικολή και Κανάρη, όταν έκαψαν το δελίνι στην Ερεσό και τη ναυαρχίδα των Τούρκων στην Χίο, αντίστοιχα. Η πρώτη ενέργεια έλαβε χώρα στις 27 Μαίου 1821, όπου με πλοίαρχο τον Δημήτρη Παπανικολή πυρπολήθηκε το δίκροτο ντελίνι του Αρναούτ Μπαϊραχτάρη. Και ύστερα στη Χίο, στις 6 Ιουνίου 1822 (λίγο μετά τις φοβερές σφαγές) όταν με διοικητή τον Κωνσταντή Μικέ Καναρίου ανατινάζουν τη Ναυαρχίδα «Κινούμενο Όρος» του Καρά Αλή. Από τον Αύγουστο του 1822 πολέμησε στην ξηρά στο πλευρό των Κανέλλου Δεληγιάννη και Θεόδωρου Κολοκοτρώνη.

Η δράση του ως πυρπολητής

Στο ημερολόγιο του πυρπολητή Δημητρίου Παπανικολή, αναφέρεται ο κατάλογος του πληρώματος του πυρπολικού. Ο Ιωάννης Θεοφιλόπουλος έδρασε ως πηδαλιούχος.

« Τη 27 Μαΐου 1821 ημέρα παρασκευή ώρα 8 ½ π.μ.Δ.Ι. Παπανικολής, πλοίαρχος, Δ. Πλημμές, Δ. Καμπούρης του παπά, Δ.Ν. Κασσέτας, Κ. Σταματάρας, Γ.Ι. Γιαννάρας, Μ.Γ. Διασσάκης, Γ.Ι. Κονδήλος, Ι.Γ. Χατζή Ζαχαριάς, Γ.Δ. Κομνηνού, Κ.Α.Ζεύλη, Ν. Μικέ Ντεληγιάννη, Ι. Χατζή Μανιάτη, Ν. Χωριάτης (όλοι ψαριανοί), Α. Πιπίνος υδραίος, Ι. Γεωργίου, Ι. Θεοφιλόπουλος πελοποννήσιος, Π. Βρουλιώτης, Γ. Παργιανός (Πατατούκος), Ι. Αθανασίου ρώσος (Ιβάν Αφανάσα), Φ. Λέλλες τήνιος, Β. Κεφαλήν.[1]  »

Η Βουλή της νήσου των Ψαρών εξέδωσε τα ακόλουθα πιστοποιητικά για τον ήρωα μετά την επιτυχία της Ερεσού[2]:

« 1. Ξεκαθαρίζεται παρ’ ημών ότι ο φιλογενής της νήσου μας κύριος Ιωάννης Γ. Θεοφίλου Μωραΐτης, ευρισκόμενος εις το πλοίον του κυρίου Ανδρέα Κουτζούκου εν καιρώ της κατακαύσεως του βασέλλου, φιλοτιμούμενος από ζήλον πατριωτισμού εντεσμπαρκάρησεν και εμβήκεν εις το πουρλότο, με σκοπόν να θυσιάσει το εαυτόν του ή να προσκολλήση το αυτό πουρλότο εις το βασέλλο, διο και ενήργησεν τον σκοπόν του ανδρείως, επροσκόλλησεν το ρηθέν πουρλότο και κατεκαύθη ακολούθως το βασέλλον.Εξεδόθη εν τη ελληνική γκατζελλαρία της νήσου Ψαρών Τη 6 Ιουνίου 1821, Ψαρά (Τ.Σ.) Η Βουλή της νήσου Ψαρών  »
« 2. Ο φιλογενέστατος κάτοικος της νήσου μας κύριος Ιωάννης Γ. Θεοφίλου Μωραΐτης φιλοτιμήθη και με γενναίαν ψυχήν ημπαρκάρησεν αδωροκήτως έσωθεν εις το αποφασισμένον μπουρλότο, το οποίο κατέκαυσε το φθοροποιόν και βαρβαρικόν πλοίον δελίνι του τυράννου, ο οποίος εστάθη ανδρείος μετά των συντρόφων του, με το να αποφάσισεν εις θυσίαν τον εαυτό του δια αγάπη της πίστεως και πατρίδος, προς ον και δίδεται το παρόν αποδεικτικόν της γενναιότητός του εσφραγισμένον με την σφραγίδα της κοινότητος ταύτης.Εξεδόθη εν τη ελληνική καγκελλαρία της νήσου Ψαρών Τη 6 Ιουνίου 1821, Ψαρά (Τ.Σ.) Η Βουλή της νήσου Ψαρών  »

Οι εξορμήσεις του Καραβόγιαννη με το στόλο των Ψαρών διαδέχονται η μία την άλλη, κατά μήκος του Ανατολικού Αιγαίου και προς Βορράν μέχρι τα Δαρδανέλλια και τον Ελλήσποντο, Άβυδο, Κατάστενα Κάστρων και Νίμπροτζε, καθώς και σε Κασσάνδρα, Αίνο και Τένεδο, επίσης και στη Σάμο. Το 1822 παίρνει μέρος στη Ναυμαχία των Πατρών στις 20 Φεβρουαρίου, όπως βεβαιώνει και ο Ναύαρχος Νικολής Αποστόλης. Μετά τις 10 Μαρτίου, Ψαρά, δύο εκπλεύσεις Απρίλιο και Μαίο στη Χίο μέχρι 6 Ιουνίου. Σε όλες ανεξαιρέτως τις βεβαιώσεις της Βουλής των Ψαρών γίνεται μνεία των αρετών του Καραβόγιαννη. Όπως αναφέρει επί λέξει ο Κωνσταντής Κανάριος» δεν έλαβεν ούτε οβολόν, παραμερίζοντας έτσι και τις διχόνιες…» Ο Κανάρης τον κάλεσε κοντά του μετά την τρομερή πυρπόληση του Ντελινιού με τον Παπανικολή στην Ερεσό, τον Μάιο του 1821.

Μετά την καταστροφή της Χίου ο Κανάρης και ο Υδραίος Πιπίνος σχεδόν μόνοι τους με τα πυρπολικά τους ζητούσαν εκδίκηση από τον τούρκικο στόλο και καραδωκούσαν μεταξύ Χίου και Τσεσμέ, αναζητώντας την κατάλληλη ευκαιρία. Μετά από μέρες οι άνεμοι τους έκαναν το χατίρι και αποφάσισαν να δράσουν. Σύμφωνα με τον ιστορικό Δημήτρη Φωτιάδη ο Γιάννης «Τσάκαλος» Θεοφιλόπουλος με την καθοριστική του συμβολή ως πηδαλιούχος, οδήγησε το πυρπολικό σε μία απο τις μπουκαπόρτες της οθωμανικής ναυαρχίδας και μαζί με τον Κανάρη έδεσαν το τιμόνι και εγκατέλειψαν τελευταίοι το πυρπολικό για να σιγουρέψουν την επιτυχία τους. – Κείνα τα λίγα δευτερόλεπτα φτάνανε για να μας καταστρέψουν, έλεγε «μετ’ απεριγράπτου μειδιάματος» έπειτα από πολλά χρόνια ο γέρος πια Κανάρης στο ποιητή Βαλαωρίτη. Είτανε τόσοι εκεί πάνω, που μονάχα να φτύνανε θα μας έπνιγαν.

Το πυρπολικό κατέστρεψε ολοσχερώς την ναυαρχίδα, ενώ παρά την αποτυχία του Υδραίου πυρπολητή Aνδρέα Πιπίνου να καταστρέψει ολοσχερώς την υποναυαρχίδα με το δικό του πυρπολικό, προκάλεσαν μεγάλες ζημιές τόσο στην υποναυαρχίδα όσο και σε άλλα 6 τούρκικα καράβια. Νεκρός έπεσε και ο ίδιος ο Τούρκος αρχιναύαρχος (καπουδάν-πασάς) Καραλής, που θάφτηκε στην Χίο. Στο μνήμα του χαράχθηκε η ακόλουθη επιγραφή[3]:

« Ο κατά θάλασσαν αρχηγός, το αγλάισμα του ιερού στόλου,
ο την αίγλην της Βεζυρείας επαυξάνων απαράμιλλος πολύτιμος μαργαρίτης
κρατερός μαχητής κλεινής βασιλείας,
ήρως πετών, ου το κλέος απαράμιλλον εν τη ναυτική επιστήμη.
Λέων εν τω πεδίω της ανδρείας, διακεκριμένος Βεζύρης.
Αλή Πασσάς, υιός Νασούχ, αγνός την καρδίαν,
Καταναλώσας την πολύτιμον ζωήν του υπέρ της θρησκείας και του Κράτους,
δια του αξιώματος της Βεζυρείας εκλέισε τα μέγιστα την επικράτειαν.
Ενώ δε το πλοίο του ήτο ηγκυροβολημένον προ της Χίου
ο ακάθαρτος Ρωμηός επυρπόλησε αυτό δια απάτης,
και πριν ή πραγματοποιήσει προσηκόντως και τελείως εν τω κόσμω τον πόθον του
ο οινοχόος της ειμαρμένης έτεινεν εις χείρας του το άπελπι ποτήριον.
Ο Φουρουγή έγραψεν την χρονολογίαν αυτού και δη καθ’ ην εποχήν
ο Αλή πασσάς παραδούς το πνεύμα εγένετο μάρτυς μετά του πλοίου του.
Έτος 1237 Νέα Σελήνη (6 Ιουνίου 1822)
 »

Για τον Θεοφιλόπουλο έγραψε η Βουλή και ο Ναύαρχος των Ψαρών Νικολής Αποστόλης και ο ίδιος ο Κανάρης.

« Ημείς οι συστήνοντες τη Βουλή της νήσου Ψαρών
Ο το παρόν ημών επιφέρων αξιότιμος συμπολίτης κύριος Ιωάννης Γεωργίου Θεοφιλοπούλου, χάριν φολογενείας και φιλοτιμίας έκπλευσεν αδωροδοκήτως μετά του ηφαιστείου πλοίου εις την κατά την 31 του παρελθόντος Μαΐου έκπλευσιν των ηφαιστείων έγινε, και δια την ανεπιτηδειότητα των γαληνιαίων ανέμων επιμέναντες με άκραν σταθερότητα έως εις τας 6 του τρέχοντος το εσπέρας, νυκτός δε γενομένης έμβοσκαν εις το στενόν της Χίου, όπου ήσαν οι Αγαρηνοί, ορμήσαντες εις αυτούς με μεγάλη γενναιότητα και αψηφίαν κινδύνου, εκολλήσαντες εις εν των εχθρικών βασέλλων και δυνάμει του προστάτου της Δικαιοσύνης κατέκαυσαν αυτό, το οποίον με βεβαιότητα απεδείχθη ότι ήταν αυτός ο καπετάν πασάς, ο οποίος και αυτός ο ίδιος συν αυτώ εκάη με όλην του την συνοδείαν. Και εις ένδειξιν τούτων έγινε το παρόν επισφράγιστον με τη σφραγίδα της ημών νήσου και εδόθη εις χείρας του ως αποδεικτικόν της ανδραγαθίας του και ενδόξου κατορθώματός του, ίνα όπου ήθελε παρρησιασθή γνωρίζεται ως τοιούτος και βραβευθή αμοιβαίως με το αυτού ανδραγάθημα.

Ψαρά τη 8 Ιουνίου 1822 Η Βουλή της νήσου ΨαρώνΝικολής Αποστόλης »

Kαι ο Κωνσταντίνος Κανάρης.

« Δια του παρόντος φανερώνω ο κάτωθεν γεγραμμένος Κωνσταντής Μικέ Καναρίου και διοικητής του υφαιστείου πλοίου, ότι ο κύριος Ιωάννης Γεωργίου Θεοφιλόπουλος εις την έκπλευσίν του κατά του τυραννικού στόλου, του ευρισκομένου εις Χίον, εφέρθη με μεγάλη επιμονήν και γενναιότητα, εμποδίζων τα διχονοίας με κάθε επιδέξιον τρόπον. Οθεν εις ένδειξη υποσημειούμαιΤη 21η Ιουνίου 1822, Ψαρά Κωνσταντής Μικέ Καναρίου Η Βουλή της νήσου Ψαρών βεβαιούμεν  »

 Η αναγνώριση

Στην Αίθουσα Ελευθέριος Βενιζέλος, όπου αποδίδονται σκηνές από τον Αγώνα, ο Ιωάννης Θεοφιλόπουλος απεικονίζεται ως σημαιοφόρος πλάι στον Κωνσταντή Κανάρη. Σε ποίημα που δημοσίευσε ο Θεόδωρος Γενναίου Κολοκοτρώνης στον Ραμπαγά, όπου δημοσιογραφούσε με το ψευδώνυμο Φαλέζ, γράφει:

« Ήταν λιοντάρι της ξηράς
της θάλασσας δελφίνι
τον τρέμαν σαν τον άκουγαν
και Τούρκοι και Αλτζερίνοι.
 »

Μετά την Ανεξαρτησία τοποθετήθηκε αρχηγός της πολιτοφυλακής στην Τριπολιτσά (1830). Το 1865 με τον ερχομό του νέου βασιλιά, όταν ορίστηκε η τελευταία επιτροπή καταγραφής των αγωνιστών του 1821 – αν και οι περισσότεροι δεν ζούσαν πια – υπογράφει ως ταγματάρχης αρκετά πιστοποιητικά. Πέθανε στην γενέτειρα του Λαγκάδια πάμφτωχος και σε βαθιά γεράματα. Το Πολεμικό Ναυτικό έδωσε το όνομά του στο Πλοίο Φαρικών Αποστολών ΠΦΑ ΚΑΡΑΒΟΓΙΑΝΝΟΣ (Α-479)[4].

Πηγές

Παραπομπές

  1. Δημ. Φωτιάδη, Κανάρης, σ.68-70, εκδ. Δωρικός
  2. Ο Μωραΐτης πυρπολητής του 1821, Αγγέλα Κυριακοπούλου, Ε-Ιστορικά, Ελευθεροτυπίας (23.3.2000)
  3. Δημ. Φωτιάδη, Κανάρης, σ.146-150, εκδ. Δωρικός
  4. Πλοίο Φαρικών Αποστολών ΠΦΑ ΚΑΡΑΒΟΓΙΑΝΝΟΣ
Από το facebook τουPeriklis Kapetanopoulos

Ο ΚΑΠΕΤΑΝ ΓΙΑΝΝΗΣ ΘΕΟΦΙΛΟΠΟΥΛΟΣ

Πόσοι νεοέλληνες σήμερα, γνωρίζουν για τον Καραβόγιαννο, το πρώτο πυρπολητή του 1821;
Κι όμως πρόκειται για τον αγωνιστή, που έγραψε ένα από τα λαμπρότερα κεφάλαια της ιστορίας του Αγώνα, ίσως το πιο σπουδαίο, σε σημασία και αγωνιστική ενδυνάμωση, στον κατά θάλασσα αγώνα. Ευτύχησε να πρωταγωνιστήσει σε δύο από τις κορυφαίες στιγμές του Αγώνα, την πρώτη πυρπόληση με μπουρλότο στην Ερεσό, στις 27 Μαΐου 1821, όπου με πλοίαρχο τον Δημήτρη Παπανικολή πυρπολήθηκε το δίκροτο ντελίνι του Αρναούτ Μπαϊραχτάρη. Και ύστερα στη Χίο, στις 6 Ιουνίου 1822 (λίγο μετά τις φοβερές σφαγές) όταν με διοικητή τον «Κωνσταντή Μικέ Καναρίου» ανατινάζουν τη Ναυαρχίδα «Κινούμενο Όρος» του Καρά Αλή.

Στην επίσημη ιστορία όμως, για τις δύο αυτές φοβερές πυρπολήσεις, που έδωσαν θάρρος και δύναμη στους Έλληνες αγωνιστές, σε στεριά και θάλασσα, ο Καραβόγιαννος δεν αναφέρεται πουθενά, η αναφέρεται σαν πλήρωμα των πυρπολικών, αλλά όχι σαν πρωταγωνιστής ή σαν συμπρωταγωνιστής του Κανάρη και του Παπανικολή. Κι όμως, επίσημα ντοκουμέντα της Βουλής των Ψαρών του 1821 και του 1822, τον αναφέρουν ως πυρπολητή. Αυτά τα έγγραφα επικύρωσε αργότερα η Προσωρινή Διοίκηση της Ελλάδας, το 1823 και τον ονόμασε αντιστράτηγο για τους αγώνες του.
Ο Γιάννης Θεοφιλόπουλος, γεννήθηκε στα Λαγκάδια της Γορτυνίας, το 1790 και πέθανε πικραμένος στην Αθήνα το 1885, σε ηλικία 95 ετών.
Όταν ήταν 18 ετών, στα 1808 έφυγε από τα Λαγκάδια, εξ αιτίας της διαμάχης που είχε με τον τοπικό Τούρκο αγά, και κατέφυγε αρχικά στο Ναύπλιο, και στη συνέχεια στα Ψαρά.
Διδάχτηκε την τέχνη των πυρπολικών από το Πατατούκο, και έτσι άρχισε τα ηρωικά του κατορθώματα για τα οποία, ενώ κάνουν λόγο τα επίσημα ντοκουμέντα, δεν τον μνημονεύουν οι επίσημοι ιστορικοί ’21. Οι εξορμήσεις του Καραβόγιαννου με το στόλο των Ψαρών διαδέχονται η μία την άλλη, κατά μήκος του Ανατολικού Αιγαίου και προς Βορράν μέχρι τα Δαρδανέλλια και τον Ελλήσποντο, Άβυδο, Κατάστενα Κάστρων και Νίμπροτζε, καθώς και σε Κασσάνδρα, Αίνο και Τένεδο, επίσης και στη Σάμο. Το 1822 παίρνει μέρος στη Ναυμαχία των Πατρών στις 20 Φεβρουαρίου, όπως βεβαιώνει και ο Ναύαρχος Νικολής Αποστόλης. Μετά τις 10 Μαρτίου, Ψαρά, δύο εκπλεύσεις Απρίλιο και Μάιο στη Χίο μέχρι 6 Ιουνίου. Σε όλες ανεξαιρέτως τις βεβαιώσεις της Βουλής των Ψαρών γίνεται μνεία των αρετών του Καραβόγιαννη. Όπως αναφέρει επί λέξει ο Κωνσταντής Κανάριος» δεν έλαβεν ούτε οβολόν, παραμερίζοντας έτσι και τις διχόνιες.
Ποιοι είναι όμως οι λόγοι, που ο Καραβόγιαννος δεν έχει τη θέση που του αξίζει στην επίσημη ιστορία;
Εγώ, δεν είμαι σε θέση να το ελέγξω.
Εκείνο όμως που αντιλαμβάνομαι, είναι ότι η Ιστορία που γίνεται με το αίμα των πολλών, και γράφεται με το μελάνι των ολίγων, πολλές φορές για να είναι αληθινή, θέλει ανάποδο γύρισμα.
Η πρώτη προσπάθεια για την αποκατάσταση αυτής της ηρωικής μορφής, έγινε από τον δημοσιογράφο Γιώργο Βαλασόπουλο και τις στήλες της αθηναϊκής εφημερίδας «Νέμεσις», τον Απρίλιο του 1884. Και η προσπάθεια αυτή συνεχίστηκε από τον καθηγητή ιστορίας Εμμανουήλ Βροίλη μέσα από την εφημερίδα «ΕΘΝΙΚΟΝ ΠΝΕΥΜΑ» την ίδια χρονιά, ένα χρόνο δηλαδή πριν τον θάνατο του Καραβόγιαννου.
Και οι δύο τους προκάλεσαν τον ιστορικό Κωνσταντίνο Παπαρρηγόπουλο, να απαντήσει με σαφήνεια, βασιζόμενος στα ντοκουμέντα και την ίδια τη μαρτυρία του Καραβόγιαννου, γιατί έγινε παραχάραξη και όλη η φήμη των δύο πυρπολήσεων, ανήκει στους Παπανικολή και Κανάρη, αλλά ο Παπαρηγόπουλος, πεισματικά σιώπησε.
Η δεύτερη προσπάθεια για την αποκατάσταση του ξεχασμένου ήρωα, έγινε τη δεκαετία του ΄80, από τον εγγονό του Καραβόγιαννη, Σπύρο Θεοφιλόπουλο. Ο τελευταίος ανακάλυψε ότι το αρχείο του Θεοφιλόπουλου πουλήθηκε το 1918 στον Ιωάννη Βλαχογιάννη και στη συνέχεια κατέληξε στο Αρχείο Αγωνιστών του ’21. Μαζί με τα έγγραφα στο Βλαχογιάννη, παραδόθηκε και το σπαθί του Θεοφιλόπουλου, το οποίο άγνωστο πως, μερικές δεκαετίες αργότερα βρέθηκε στα χέρια του Ναυπάκτιου πολιτικού Νόβα.
Ο Καραβόγιαννος δεν έδρασε μόνο στη θάλασσα, διακρίθηκε και στη στεριά. Ήδη από τον Αύγουστο του 1822, δύο μήνες μετά την πυρπόληση της ναυαρχίδας του Καρά-Αλή μπαίνει στο χώρο των μαχών και του πολέμου παίρνοντας μαζί με συγγενείς του μέρος. Έγινε ένας από τους υπασπιστές του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη. Ο Φωτάκος στους Βίους των Πελοποννησίων στρατιωτικών του 1821 αναφέρει περιληπτικά:

ΓΙΑΝΝΗΣ ΘΕΟΦΙΛΟΠΟΥΛΟΣ, Η ΤΣΑΚΑΛΟΣ
Καὶ οὗτος ἐγεννήθη εἰς τὰ Λαγκάδια. Ἐν ἀρχῇ
τῆς ἐπαναστάσεως εὑρέθη ναυτικὸς εἰς τὰ Ψαρὰ, καὶ
ἀνεδείχθη ἕνας ἐκ τῶν ἐπισήμων πυρπολητῶν, καύσας
Τουρκικὰ πλοῖα. Μετὰ δὲ ταῦτα ὑπηρέτησε καὶ εἰς
τὴν ξηρὰν μετὰ τοῦ Θ. Κολοκοτρώνη.

Στη μάχη των Τρικόρφων για την παλικαριά του, ονομάστηκε «Τσάκαλος».

Μετά την Επανάσταση, το 1832 και 1833 χρημάτισε πολιτάρχης Τριπολιτσάς και Λεονταρίου.
Το 1865, του απονεμήθηκε τιμητικά ο βαθμός του ταγματάρχη της Φάλαγγας, χωρίς την αντίστοιχη προικοδότηση του βαθμού του.
Στα βαθειά γηρατειά του, πάμπτωχος και ξεχασμένος, ζούσε στην Αθηνα, σε ένα σπιτάκι, σε μια πάροδο της οδού Αιόλου, κοντά στη βρύση του Βορρά.

Εκεί τον ανακάλυψε ο δημοσιογράφος Βαλασόπουλος και στη συνέχεια ο καθηγητής Βροήλης το 1884.
Εκείνη τη χρονιά οργανώθηκε η πρώτη έκθεση κειμηλίων του ιερού αγώνα στο ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΊΟ. Όμως πολλοί Αθηναίοι, αντί πάνε στην έκθεση που οργάνωσε η κυβέρνηση Τρικούπη, συνέρρεαν στο φτωχικό του Καραβόγιαννου, που έγινε τόπος προσκυνήματος από το λαό για τις λησμονημένες δάφνες του.
Όπως γραφεί η εφημερίδα «ΕΘΝΙΚΟΝ ΠΝΕΥΜΑ» τις ημέρες εκείνες, καθημερινά διάφοροι όμιλοι ανθρώπων, προσέρχονταν με θρησκευτική ευλάβεια στο ταπεινό σπιτάκι και ασπάζονταν με σεβασμό το χέρι του Καπετάν Γιάννη, ακούγοντας από το στόμα του των ιστορία των ενδόξων κατορθωμάτων του.
Ο ίδιος διηγήθηκε στον καθηγητή Βροήλη για το πώς τινάχτηκε από τον ίδιο στον αέρα η ναυαρχίδα του Καρά-Αλή, αλλά αυτό το χειρόγραφο δεν βρέθηκε μέχρι σήμερα πουθενά.
Ένα μέρος του όμως, έχει δημοσιευτεί στην ιστορία του Οικονόμου, ο οποίος σημειώνει ότι την παραθέτει όπως την του διηγήθηκε ο Καραβόγιαννος.
Με βάσει την διήγηση του Θεοφιλόπουλου, ο Βροήλης δημοσίευσε μελέτη με τίτλο « Ο πρώτος Πυρπολητής του Αγώνα, Ιωάννης Γ.Θεοφιλόπουλος», το 1884.
Την 1 Δεκεμβρίου 1885, σε ηλικία 95 ετών, ο Καπεταν Γιάννης Θεοφιλόπουλος πέρασε στην αιωνιότητα.
Στην κηδεία του παρέστη, μεταξύ άλλων, και ο εγγονός του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, Θεόδωρος Γενναίου Κολοκοτρώνης, ο οποίος όταν παρακλήθηκε από κάποιους να εκφωνήσει τον επικήδειο, ξέσπασε σε δάκρια λέγοντας: Τι να ειπώ εγώ εις τον Καπετάν Γιάννη; Μπορεί ο λύχνος να φέξη τον ήλιον; Ο Καπετάν Γιάννης ήτο και του πάππου μου ανώτερος.
Αντί επικήδειου, ο Θεόδωρος Κολοτρώνης ο νεώτερος, εστιχούργησε το εξής επιτύμβιο για τον Καραβόγιαννη

ΗΤΑΝ ΛΙΟΝΤΑΡΙ ΤΗΣ ΞΗΡΑΣ
ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΔΕΛΦΊΝΙ
ΠΟΥ ΤΡΕΜΑΝ ΣΑΝ ΤΟΝ ΑΚΟΥΓΑΝ ΚΑΙ
ΤΟΥΡΚΟΙ ΚΑΙ ΑΛΤΖΕΡΊΝΟΙ

Το 1910 ο Δήμος Αθηναίων έδωσε το όνομα του σε δρόμο της Αθήνας, στις αρχές της λεωφόρου Βουλιαγμένης, οπού υπάρχει και σήμερα.
Το 1970 η προτομή του στήθηκε στην κεντρική πλατεία των Λαγκαδιών.
Την δεκαετία του ΄90, επί Δημαρχίας του αείμνηστου Δημήτρη Κιντή, σε συνεργασία με το Σύνδεσμο Λαγκαδιών της Αττικής στήθηκε η προτομή του Καραβόγιαννου στη πλατεία Σικελιανού στα Κανάρια, στο σημείο που βρισκόμαστε σήμερα.
Το όνομα του δόθηκε επίσης την δεκαετία του ’80 σε πλοίο φαρικών αποστολών του πολεμικού Ναυτικού με αριθμό Α-479.
Η έρευνα, που έκανα στα Αρχεία των Αγωνιστών του 21, στις εφημερίδες και τα χρονικά της εποχής, οδηγούν σε ένα συμπέρασμα.
Ο Κανάρης στη Χίο χρησιμοποίησε την πείρα που είχε αποκτήσει ο Καραβόγιαννος στην Ερεσό και κινήθηκε κάτω από τις οδηγιές του. Από τα έγγραφα προκύπτει και από την διήγηση του ίδιου, ότι τόσο στη Χίο, όσο και στην Ερεσό, ο Καραβόγιαννης ήταν ο μπουρλοτιέρης. Αλλά απλός αυτός ναύτης παραμερίστηκε από τους αρχηγούς του, όπως συμβαίνει συνήθως σε όλες τις εποχές και σε όλες τις επιχειρήσεις. Και ίσως αυτός να είναι ο λόγος που ο Καραβόγιαννης, λίγους μήνες μετά την ανατίναξη της ναυαρχίδας του Καρά Αλή, δυσαρεστημένος για την παραγκώνιση του, αφού ζήτησε και πήρε τα πιστοποιητικά των Ψαριανών, άφησε τη θάλασσα για να κατακτήσει με την ανδρεία του, νέες δάφνες στη στεριά και να γίνει αντιστράτηγος.
Δεν είναι λοιπόν υπερβολή αυτό που έγραψε ο Βροήλης την εποχή που ζούσαν ακόμα πολλοί αγωνιστές, ότι « ο Παπανικολής αφήρεσεν όλη τη δόξα του Θεοφιλόπουλου, ενώ το ήμισυ μόνον αυτής του ανήκεν».
Όμως Η Ερεσός και η Χίος, τα Τρίκορφα και το Μεσολόγγι, θυμούνται την παλικαριά του και ανιστορούν την δόξα του Καπετάν Γιάννη στις νεότερες γενιές των Ελλήνων.

ΠΗΓΗ: http://www.facebook.com/topic.php?uid=185568056309&topic=14019

________________________________________________________________

Παρακάτω από το http://saouarcadian.blogspot.com/2010/03/1821.html

Ο Μοραΐτης Πυρπολητής του 1821

Ο καπετάν Γιάννης Θεοφιλόπουλος ή Τσάκαλος έδρασε ως πηδαλιούχος και δαδούχος στο πλευρό των Παπανικολή και Κανάρη, όταν έκαψαν το δελίνι στην Ερεσό και τη ναυαρχίδα των Τούρκων στην Χίο, αντίστοιχα. Ο ορεσίβιος Θεοφιλόπουλος – εξ ου και Καραβόγιαννης από τους συμπατριώτες του – γεννήθηκε στα Λαγκάδια Αρκαδίας το 1790 και νεαρός εγκαταστάθηκε στα Ψαρά όπου μπαρκάρει στα εμπορικά και γρήγορα κατακτά τη ναυτοσύνη. Γρήγορος νους, σε κορμί λαμπάδα (ύψους 2.15μ!) δεν δίστασε να προσφερθεί από τους πρώτους στις παράτολμες εξορμήσεις των πυρπολικών (μπουρλότων για τους ναυτικούς ή ηφαιστείων πλοίων για του λογίους) που αποτέλεσαν το ναυτικό όπλο κλειδί για την επαναστατημένη Ελλάδα. Ευτύχησε να συμμετάσχει σε δύο από τις κορυφαίες στιγμές του Αγώνα, την πρώτη πυρπόληση με μπουρλότο στην Ερεσό, στις 27 Μαίου 1821, όπου με πλοίαρχο τον Δημήτρη Παπανικολή πυρπολήθηκε το δίκροτο ντελίνι του Αρναούτ Μπαϊραχτάρη. Και ύστερα στη Χίο, στις 6 Ιουνίου 1822 (λίγο μετά τις φοβερές σφαγές) όταν με διοικητή τον «Κωνσταντή Μικέ Καναρίου» ανατινάζουν τη Ναυαρχίδα «Κινούμενο Όρος» του Καρά Αλή.

Η συμβολή του αναφέρεται στα αυθεντικά κείμενα της Βουλής των Ψαρών, που βρίσκονται στη Συλλογή Θεοφιλοπούλου στα Γενικά Αρχεία του Κράτους, ενώ επίσημα αντίγραφα φυλάσσονται στην Εθνική Βιβλιοθήκη Ελλάδος (Αρχεία Αγωνιστών). Τα αποσπάσματα απο τα κείμενα αυτά είναι από άρθρο της ιστορικού κ. Αγγέλας Κυριακοπούλου σε αφιέρωμα των «Ιστορικών» της Ελευθεροτυπίας (Πέμπτη 23.3.00). Ο ιστορικός Δημ. Φωτιάδης περιγράφει τη στιγμή της πυρπόλησης του ντελινιού στην Ερεσό ως εξής:

Το τιμόνι του μπουρλότου το βάσταγε ο Γιάννης Θεοφιλόπουλος από τα Λαγκάδια της Γορτυνίας. Το μάτι του βρίσκεται καρφωμένο, κι ας σφυρίζουν πανωθέ του τα μισδράλια, σε μια από τις ανοιχτές μπουκαπόρτες στη μάσκα του ντελινιού. Μανουβράρει με τέχνη και χώνει το τσιμπούκι σ’ αυτή. Ο Παπανικολής, με αναμένη τη μίτζα στα χέρια, δίνει τη τελευταία του προσταγή:
– Τους γάτζους αδέρφια!
Τους ρίχνουν, τεντώνουν τα σκοινιά τους, τα δένουν και σιγουράρουν έτσι το μπουρλότο πάνω στο ντελίνι. Πηδάνε στη σκαμπαβία και βάζουν στα λούκια φωτιά…
[…]
Τα ονόματά τους τα ξέρουμε γιατί βρέθηκε ο κατάλογος που έγραψε κείνη την ώρα ο Παπανικολής.

Τη 27 Μαΐου 1821 ημέρα παρασκευή ώρα 8 ½ π.μ.
Δ.Ι. Παπανικολής, πλοίαρχος, Δ. Πλημμές, Δ. Καμπούρης του παπά, Δ.Ν. Κασσέτας, Κ. Σταματάρας, Γ.Ι. Γιαννάρας, Μ.Γ. Διασσάκης, Γ.Ι. Κονδήλος, Ι.Γ. Χατζή Ζαχαριάς, Γ.Δ. Κομνηνού, Κ.Α.Ζεύλη, Ν. Μικέ Ντεληγιάννη, Ι. Χατζή Μανιάτη, Ν. Χωριάτης (όλοι ψαριανοί), Α. Πιπίνος υδραίος, Ι. Γεωργίου, Ι. Θεοφιλόπουλος πελοποννήσιος, Π. Βρουλιώτης, Γ. Παργιανός (Πατατούκος), Ι. Αθανασίου ρώσος (Ιβάν Αφανάσα), Φ. Λέλλες τήνιος, Β. Κεφαλήν.

Δημ. Φωτιάδη, Κανάρης, σ.68-70, εκδ. Δωρικός

Η Βουλή της νήσου των Ψαρών εξέδωσε τα ακόλουθα πιστοποιητικά για τον ήρωα μετά την επιτυχία της Ερεσού:

1. Ξεκαθαρίζεται παρ’ ημών ότι ο φιλογενής της νήσου μας κύριος Ιωάννης Γ. Θεοφίλου Μωραΐτης, ευρισκόμενος εις το πλοίον του κυρίου Ανδρέα Κουτζούκου εν καιρώ της κατακαύσεως του βασέλλου, φιλοτιμούμενος από ζήλον πατριωτισμού εντεσμπαρκάρησεν και εμβήκεν εις το πουρλότο, με σκοπόν να θυσιάσει το εαυτόν του ή να προσκολλήση το αυτό πουρλότο εις το βασέλλο, διο και ενήργησεν τον σκοπόν του ανδρείως, επροσκόλλησεν το ρηθέν πουρλότο και κατεκαύθη ακολούθως το βασέλλον.
Εξεδόθη εν τη ελληνική γκατζελλαρία της νήσου Ψαρών
Τη 6 Ιουνίου 1821, Ψαρά (Τ.Σ.) Η Βουλή της νήσου Ψαρών

2. Ο φιλογενέστατος κάτοικος της νήσου μας κύριος Ιωάννης Γ. Θεοφίλου Μωραΐτης φιλοτιμήθη και με γενναίαν ψυχήν ημπαρκάρησεν αδωροκήτως έσωθεν εις το αποφασισμένον μπουρλότο, το οποίο κατέκαυσε το φθοροποιόν και βαρβαρικόν πλοίον δελίνι του τυράννου, ο οποίος εστάθη ανδρείος μετά των συντρόφων του, με το να αποφάσισεν εις θυσίαν τον εαυτό του δια αγάπη της πίστεως και πατρίδος, προς ον και δίδεται το παρόν αποδεικτικόν της γενναιότητός του εσφραγισμένον με την σφραγίδα της κοινότητος ταύτης.
Εξεδόθη εν τη ελληνική καγκελλαρία της νήσου Ψαρών
Τη 6 Ιουνίου 1821, Ψαρά (Τ.Σ.) Η Βουλή της νήσου Ψαρών

Οι εξορμήσεις του Καραβόγιαννη με το στόλο των Ψαρών διαδέχονται η μία την άλλη, κατά μήκος του Ανατολικού Αιγαίου και προς Βορράν μέχρι τα Δαρδανέλλια και τον Ελλήσποντο, Άβυδο, Κατάστενα Κάστρων και Νίμπροτζε, καθώς και σε Κασσάνδρα, Αίνο και Τένεδο, επίσης και στη Σάμο. Το 1822 παίρνει μέρος στη Ναυμαχία των Πατρών στις 20 Φεβρουαρίου, όπως βεβαιώνει και ο Ναύαρχος Νικολής Αποστόλης. Μετά τις 10 Μαρτίου, Ψαρά, δύο εκπλεύσεις Απρίλιο και Μαίο στη Χίο μέχρι 6 Ιουνίου. Σε όλες ανεξαιρέτως τις βεβαιώσεις της Βουλής των Ψαρών γίνεται μνεία των αρετών του Καραβόγιαννη. Όπως αναφέρει επί λέξει ο Κωνσταντής Κανάριος» δεν έλαβεν ούτε οβολόν, παραμερίζοντας έτσι και τις διχόνιες…» Ο Κανάρης τον κάλεσε κοντά του μετά την τρομερή πυρπόληση του Ντελινιού με τον Παπανικολή στην Ερεσό, τον Μάιο του 1821.

Μετά την καταστροφή της Χίου ο Κανάρης και ο Υδραίος Πιπίνος σχεδόν μόνοι τους με τα πυρπολικά τους ζητούσαν εκδίκηση από τον τούρκικο στόλο και καραδωκούσαν μεταξύ Χίου και Τσεσμέ, αναζητώντας την κατάλληλη ευκαιρία. Μετά από μέρες οι άνεμοι τους έκαναν το χατίρι και αποφάσισαν να δράσουν. Πάλι από τον Δημ. Φωτιάδη:

– Γιάννη, λέει ο Κανάρης στον τιμονιέρη Τσάκαλο, πέρνα ανάμεσα από τις φρεγάδες και μουράρισε σε κείνο το ντελίνι, που παίζουν οι ζουρνάδες.
Τους στεκόταν βέβαια πολύ πιο εύκολο να κάψουνε κάποια από τις φρεγάδες της πρώτης λίνιας. Μα κι ο Κανάρης και ο Πιπίνος γύρευαν τον καπουτάν-χασάπη της Χίου, όπως έλεγαν τον Καραλή.

Είταν μία από τα μεσάνυχτα, όταν άγρια κραυγή από την τούρκικη ναυαρχίδα ξέσκισε τη νύχτα.
– Φούντο μπρε! Φούντο!…
Η βάρδια παίρνοντας το μπουρλότο για τούρκικο καράβι που από ατζαμοσύνη πάγαινε να τρακάρει πάνω στην καπιτάνα, το προστάζει να φουντάρει. Μα καθώς το βλέπει να προχωράει αλόισια, καταλαβαίνει τη μαύρη αλήθεια και μπήγει το αλάρμε:
– Ατές – γκεμισί! Ατές – γκεμισί! (Μπουρλότο! Μπουρλότο!)
Λίγα βόλια σφυρίζουνε ανάμεσα στα ξάρτια. Ακολουθάει ένας ξερός τράκος. Ο Γιάννης Τσάκαλος κατάφερε να χώσει το μπαστούνι σε μια από τις ανοικτές μπουκαπόρτες. Πάνω στο ντελίνι σωπαίνουν μεμιάς ζουρνάδες και νταούλια κ’ οι πασάδες και οι μπέηδες τινάζουνται ορθοί, αναποδογυρίζοντας τους σοφράδες με τα κρέατα, τα κρασιά και τα σερμπέτια.
– Το σταυρό σας, αμολάτε του γάτζους! βρουχιέται ο Κανάρης.
Τους ρίχνουν με δύναμη οι μαρινάροι και τους γατζώνουν στα ξάρτια. Αλάρουν τα σκοινιά τους για να πλευρίσει το μπουρλότο στο ντελίνι, και τα σιγουράρουν. Ο Κανάρης και ο Τσάκαλος δένουνε τότες το τιμόνι, μη λασκάρει από τη θέση του και ξεμακρύνει το μπουρλότο. Η τούρκικη ναυαρχίδα και το ταπεινό παλιοκάραβο στέκουνται πια αγκαλιασμένα πλώρη με πλώρη.
– Στη σκαμπαβία!

Τινάζεται η σκαμπαβία, μα μένει ακίνητη στον τόπο! Τι είχε γίνει; Η καρένα της μπέρδεψε σε κάτι λιανόσκοινα. Λίγο ακόμα και χάνονταν. Αρπάνε το μπαλτά και καταφέρνουν να τα κόψουν.
– Κείνα τα λίγα δευτερόλεπτα φτάνανε για να μας καταστρέψουν, έλεγε «μετ’ απεριγράπτου μειδιάματος» έπειτα από πολλά χρόνια ο γέρος πια Κανάρης στο ποιητή Βαλαωρίτη. Είτανε τόσοι εκεί πάνω, που μονάχα να φτύνανε θα μας έπνιγαν.


Κι ο Πιπίνος; Είχε κολλήσει σύγκαιρα με τον Κανάρη, το μπουρλότο του στη χασνέ-γκεμισί του καπουτάν μπέη. Στην αρχή φάνηκε πως πέτυχε και αυτός, … όμως κατάφεραν οι Τούρκοι να σπρώξουν το μπουρλότο. Ακυβέρνητο τράβαγε πότε καταδώ και πότε κατακεί σκορπίζοντας τον τρόμο στ’ άλλα καράβια του εχθρού… έκανε μεγάλες ζημιές στην υποναυαρχίδα… που κατάντησε απόλεμη… βλάφτηκαν και άλλα 6 τούρκικα καράβια.

Το κουφάρι του Καραλή (σ. του Οθωμανού αρχιναύαρχου ή Καπουδάν πασά) «μετακομισθέν εις την ακρόπολιν, μελανόν την όψιν και κατακερματισμένον την κάραν» το θάψανε την άλλην μέρα στις 10 το πρωί μέσα στο κάστρο. Στον τάφο του, που σώζεται ως σήμερα χάραξαν οι Τούρκοι τούτο το επίγραμμα…:
Εκείνος (ο Θεός) αιώνιος
Ο κατά θάλασσαν αρχηγός, το αγλάισμα του ιερού στόλου,
ο την αίγλην της Βεζυρείας επαυξάνων απαράμιλλος πολύτιμος μαργαρίτης
κρατερός μαχητής κλεινής βασιλείας,
ήρως πετών, ου το κλέος απαράμιλλον εν τη ναυτική επιστήμη.
Λέων εν τω πεδίω της ανδρείας, διακεκριμένος Βεζύρης.
Αλή Πασσάς, υιός Νασούχ, αγνός την καρδίαν,
Καταναλώσας την πολύτιμον ζωήν του υπέρ της θρησκείας και του Κράτους,
δια του αξιώματος της Βεζυρείας εκλέισε τα μέγιστα την επικράτειαν.
Ενώ δε το πλοίο του ήτο ηγκυροβολημένον προ της Χίου
ο ακάθαρτος Ρωμηός επυρπόλησε αυτό δια απάτης,
και πριν ή πραγματοποιήσει προσηκόντως και τελείως εν τω κόσμω τον πόθον του
ο οινοχόος της ειμαρμένης έτεινεν εις χείρας του το άπελπι ποτήριον.
Ο Φουρουγή έγραψεν την χρονολογίαν αυτού και δη καθ’ ην εποχήν
ο Αλή πασσάς παραδούς το πνεύμα εγένετο μάρτυς μετά του πλοίου του.
Έτος 1237 Νέα Σελήνη (6 Ιουνίου 1822)

Δημ. Φωτιάδη, Κανάρης, σ.146-150, εκδ. Δωρικός

Ο Ιωάννης Θεοφιλόπουλος (1790-1885), φωτογραφημένος σε προχωρημένη ηλικία από τον Πέτρο Μωραΐτη (Εθνικό Ιστορικό Μουσείο Ελλάδας)

Η δόξα των πυρπολητών έφτασε στα ύψη μετά από αυτό το κατόρθωμα, καθένας τους ήταν ένας «μικρός θεός» όπως έγραψε ο Μακρυγιάννης. Για τον Θεοφιλόπουλο έγραψε η Βουλή και ο Ναύαρχος των Ψαρών Νικολής Αποστόλης και ο ίδιος ο Κανάρης.

Ημείς οι συστήνοντες τη Βουλή της νήσου Ψαρών
Ο το παρόν ημών επιφέρων αξιότιμος συμπολίτης κύριος Ιωάννης Γεωργίου Θεοφιλοπούλου, χάριν φολογενείας και φιλοτιμίας έκπλευσεν αδωροδοκήτως μετά του ηφαιστείου πλοίου εις την κατά την 31 του παρελθόντος Μαΐου έκπλευσιν των ηφαιστείων έγινε, και δια την ανεπιτηδειότητα των γαληνιαίων ανέμων επιμέναντες με άκραν σταθερότητα έως εις τας 6 του τρέχοντος το εσπέρας, νυκτός δε γενομένης έμβοσκαν εις το στενόν της Χίου, όπου ήσαν οι Αγαρηνοί, ορμήσαντες εις αυτούς με μεγάλη γενναιότητα και αψηφίαν κινδύνου, εκολλήσαντες εις εν των εχθρικών βασέλλων και δυνάμει του προστάτου της Δικαιοσύνης κατέκαυσαν αυτό, το οποίον με βεβαιότητα απεδείχθη ότι ήταν αυτός ο καπετάν πασάς, ο οποίος και αυτός ο ίδιος συν αυτώ εκάη με όλην του την συνοδείαν. Και εις ένδειξιν τούτων έγινε το παρόν επισφράγιστον με τη σφραγίδα της ημών νήσου και εδόθη εις χείρας του ως αποδεικτικόν της ανδραγαθίας του και ενδόξου κατορθώματός του, ίνα όπου ήθελε παρρησιασθή γνωρίζεται ως τοιούτος και βραβευθή αμοιβαίως με το αυτού ανδραγάθημα.

Ψαρά τη 8 Ιουνίου 1822
Η Βουλή της νήσου Ψαρών
Νικολής Αποστόλης

Στο ηρώο της γενέτειράς του, διακρίνεται στο βάθος, δίπλα του ο Κανέλλος Δεληγιάννης

Δια του παρόντος φανερώνω ο κάτωθεν γεγραμμένος Κωνσταντής Μικέ Καναρίου και διοικητής του υφαιστείου πλοίου, ότι ο κύριος Ιωάννης Γεωργίου Θεοφιλόπουλος εις την έκπλευσίν του κατά του τυραννικού στόλου, του ευρισκομένου εις Χίον, εφέρθη με μεγάλη επιμονήν και γενναιότητα, εμποδίζων τα διχονοίας με κάθε επιδέξιον τρόπον. Οθεν εις ένδειξη υποσημειούμαι

Τη 21η Ιουνίου 1822, Ψαρά
Κωνσταντής Μικέ Καναρίου
Η Βουλή της νήσου Ψαρών βεβαιούμεν

Από άρθρο του Δημήτρη Σταμέλου για την ανατίναξη της τουρκικής ναυαρχίδας από τον Κανάρη πληροφορούμαστε ότι ο ίδιος ο Καραβόγιαννης είχε διηγηθεί το περιστατικό στον γραμματικό του Κολοκοτρώνη Μιχαήλ Οικονόμου που το κατέγραψε.

Ο Καραβογιάννης ξεκινά τον δεύτερο κύκλο των αγώνων του στη στεριά από εδώ και μπρος. Ήδη από τον Αύγουστο του 1822, δύο μήνες μετά την πυρπόληση της ναυαρχίδας του Καρά-Αλή μπαίνει στο χωρό των μαχών και του πολέμου παίρνοντας μαζί με συγγενείς του μέρος. Έγινε ένας από τους υπασπιστές του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη. Ο Φωτάκος στους Βίους των Πελοποννησίων στρατιωτικών του 1821 αναφέρει περιληπτικά:

ΓΙΑΝΝΗΣ ΘΕΟΦΙΛΟΠΟΥΛΟΣ, Η ΤΣΑΚΑΛΟΣ
Καὶ οὗτος ἐγεννήθη εἰς τὰ Λαγκάδια. Ἐν ἀρχῇ
τῆς ἐπαναστάσεως εὑρέθη ναυτικὸς εἰς τὰ Ψαρὰ, καὶ
ἀνεδείχθη ἕνας ἐκ τῶν ἐπισήμων πυρπολητῶν, καύσας
Τουρκικὰ πλοῖα. Μετὰ δὲ ταῦτα ὑπηρέτησε καὶ εἰς
τὴν ξηρὰν μετὰ τοῦ Θ. Κολοκοτρώνη.

Στην Αίθουσα Ελευθέριος Βενιζέλος, όπου αποδίδονται σκηνές από τον Αγώνα, ο Ιωάννης Θεοφιλόπουλος απεικονίζεται ως σημαιοφόρος πλάι στον Κωνσταντή Κανάρη. Σε ποίημα που δημοσίευσε ο Θεόδωρος Γενναίου Κολοκοτρώνης στον Ραμπαγά, όπου δημοσιογραφούσε με το ψευδώνυμο Φαλέζ, γράφει:
«Ήταν λιοντάρι της ξηράς
της θάλασσας δελφίνι
τον τρέμαν σαν τον άκουγαν
και Τούρκοι και Αλτζερίνοι.»

Η προτομή του Ιωάννη Θεοφιλόπουλου στην Ηλιούπολη

Μετά την Ανεξαρτησία τοποθετήθηκε αρχηγός της πολιτοφυλακής στην Τριπολιτσά (1830). Επί Βαυαρών μπλέχτηκε και αυτός σε περιπέτειες μετά την καταδίκη Κολοκοτρώνη-Πλαπούτα από ψευδομάρτυρες. Ίσως σχετίζεται με αυτόν ένα σωζόμενο δημοτικό τραγούδι της εποχής.

Το 1865 με τον ερχομό του νέου βασιλιά, όταν ορίστηκε η τελευταία επιτροπή καταγραφής των αγωνιστών του 1821 – αν και οι περισσότεροι δεν ζούσαν πια – υπογράφει ως ταγματάρχης αρκετά πιστοποιητικά. Πέθανε στην γενέτειρα του τα Λαγκάδια πάμφτωχος και σε βαθιά γεράματα.

Το Πολεμικό Ναυτικό έδωσε το όνομά του στο Πλοίο Φαρικών Αποστολών ΠΦΑ ΚΑΡΑΒΟΓΙΑΝΝΟΣ (Α-479).

Αυτά για τον πρόγονο προπροπάππου μου!

Καλό ξημέρωμα σε όλους!

Φιλικά,

Π. Θ.

Advertisements

4 thoughts on “Ιωάννης Θεοφιλόπουλος ή Καραβόγιαννος!

  1. θελω να μαθω ποιος εγραψε το δημοσιευμα αυτο .. αν ειναι ευκολο. ειμαι απογονος κ πηγαινω συχνα στο χωριο κ στο σπιτι του ΚΑΡΑΒΟΓΙΑΝΝΟΥ ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ`

  2. Γνωρίζετε κάτι για τα παιδιά του Καραβόγιαννου; Εκτός από τον Κωνσταντίνο,
    για αυτόν ξέρω, ήταν ο παππούς της μητέρας μου.
    Ελπίζω να περαστεί το μήνυμα, προσπαθώ τρίτη φορά

  3. Ιωάννης Γεωργίου Ιωάννου Θεοφιλόπουλου απο Αμαλιάδα.
    Συγχαρητήρια για την συγκέντρωση του υλικού, σου εύχομαι να βρεις και την διήγηση του Καραβόγιαννου στον Βροήλη για το πώς τινάχτηκε από τον ίδιο στον αέρα η ναυαρχίδα του Καρά-Αλή.

Σχολιάστε

Συνδεθείτε για να δημοσιεύσετε το σχόλιο σας:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s