Αρχαίος Τάφος του 4ου πΧ αιώνα στη Νέα Σμύρνη

Παλαιές Ειδήσεις

__________________________________________

Αρχαίος Τάφος του 4ου πΧ αιώνα στη Νέα Σμύρνη

Τάφος του 4ου πΧ αιώνα βρέθηκε χτες στην περιοχή της πλατείας Άνοιξης στη Νέα Σμύρνη. Την ανακάλυψη έκαναν οι εργάτες του φυσικού αερίου σκάβοντας για την τοποθέτηση σωλήνων μεταφοράς του αερίου και συγκεκριμένα επί της οδού Αγίας Σοφίας και ανάμεσα στην οδό Αγάπης και στην Πλατεία Ηρώων Κύπρου.

Σήμερα ομάδα αρχαιολόγων προχώρησε στην ανασκαφή. Αφαιρέθηκε το μαρμάρινο καπάκι του τάφου, αυτό που έσπασε το κομπρεσέρ των εργατών και οδήγησε στον εντοπισμό του τάφου. Σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις πρόκειται για τάφο της υστεροκλασικής περιόδου και ο σκελετός που βρέθηκε μέσα πιστεύεται ότι ανήκε σε νέα γυναίκα. Τα στοιχεία που οδήγησαν στην άποψη αυτή ήταν αφενός τα ίδια τα οστά και αφετέρου δύο κτερίσματα που εντοπίστηκαν μέσα στα χώματα: Ένα κάτοπτρο και ένας σφόντυλος.

Οι αρχαιολόγοι αφαίρεσαν από τον τάφο με ιδιαίτερη προσοχή το αχλαδοειδές κάτοπτρο, πιθανότατα από χαλκό, καθώς κάτω από τα χώματα φαινόταν να έχει το χαρακτηριστικό πράσινο χρώμα του οξειδωμένου χαλκού.

Με την ίδια προσοχή αφαιρέθηκαν τόσο τα χώματα όσο και ο ίδιος ο σκελετός που ήταν σε άριστη κατάσταση και έκανε τους περαστικούς να απορούν πως έπειτα από τόσους αιώνες σώθηκαν τόσο καλά τα οστά.

Το ύψος του σκελετού εκτιμήθηκε 1,65 περίπου μέτρα και γύρω στα 45 εκατοστά ήταν το άνοιγμα στις ωμοπλάτες. Τα οστά επίσης της λεκάνης ταίριαζαν σε γυναικείο σκελετό.

Η συγκίνηση από το εύρημα ήταν τεράστια σε όλους τους γείτονες και δεκάδες ιστορίες ακούστηκαν… Μια κυρία μεγάλης ηλικίας βουρκωμένη μας έλεγε πως στα νιάτα της είχε περάσει αρχαιολογικό μα δε στάθηκε μπορετό να σπουδάσει. Τώρα, μπροστά στο σκελετό που βρέθηκε στην περιοχή που επί δεκαετίες περπατούσε καθημερινά, δεν μπορούσε να συγκρατήσει τα δάκρυά της. Άλλος ηλικιωμένος κύριος μας έδινε άφθονα ιστορικά στοιχεία της γειτονιάς μας, καθώς στην ιστορία της Νέας Σμύρνης ανάλωσε τη ζωή του όλη και έχει μέχρι στιγμής γράψει 9 βιβλία για την ιστορία αυτή. Μεγάλη και η συγκίνηση της νεολαίας μας. Πρωτάκια του δημοτικού, μαθητές του γυμνασίου και του λυκείου, όλοι κοίταζαν με ακόρεστο ενδιαφέρον και τραβούσαν συνεχώς φωτογραφίες με τα κινητά.

Ήταν τέτοιο το ενδιαφέρον του συγκεντρωμένου πλήθους που αδιαφορούσαν ακόμη και για τις παρακλήσεις της δημοτικής αστυνομίας να απομακρυνθούν από το οδόστρωμα μη γίνει κανένα ατύχημα και χρειαστεί να ανοίξουμε και άλλον τάφο… Ξυστά πέρναγαν τα λεωφορεία και τα φορτηγά μα εμείς εκεί με τα μάτια καρφωμένα στον τάφο. Πού να το φανταστούμε πως στα σπλάχνα της πόλης μας κρυβόταν επί τόσα χρόνια ένα τέτοιο εύρημα;

Οι αρχαιολόγοι εκτίμησαν πως δεν επρόκειτο για κάποιο σπουδαίο πρόσωπο αφού μόνο δυο ταπεινά κτερίσματα βρέθηκαν αλλά και ο ίδιος ο τάφος ήταν ιδιαίτερα απλός. Όμως η άριστη κατάσταση του σκελετού τους έκανε να μιλούν για σημαντικό εύρημα και έγινε η πρόταση στο Δήμαρχο να μείνει εκεί ο τάφος και να τοποθετηθεί διαφανές κάλυμμα ώστε τόσο οι κάτοικοι της Νέας Σμύρνης όσο και οι επισκέπτες της να τον θαυμάζουν και να μαθαίνουν από πρώτο χέρι την ιστορία της.

Δε χρειάζεται να προσθέσω την τεράστια ικανοποίηση και χαρά όλων μας για τη σημαντική αυτή ανακάλυψη. Επί ώρες μείναμε εκεί να δούμε και να καταγράψουμε το τόσο σπουδαίο γεγονός, χωρίς να λογαριάζουμε ταλαιπωρία και κούραση.

Από τα δεκάδες παιδιά που πέρασαν και θαύμασαν τον αρχαίο τάφο, συγκράτησα ως ιδιαίτερα συγκινητική την περίπτωση του 15χρονου Κόνραντ. Ένα Πολωνόπουλο που ζει με τους γονείς του στην Ελλάδα και που δεν έκρυβε τον ενθουσιασμό του για όσα η τύχη του επεφύλασσε να παρακολουθήσει εκ του σύνεγγυς. Ήταν εκείνος που έτρεξε σαν πουλάκι να φέρει από το παρακείμενο σούπερ μάρκετ χαρτοκιβώτια για να τοποθετηθεί ο σκελετός.

Όπως μας ενημέρωσαν τα ευρήματα πρόκειται να μεταφερθούν για πιο έγκυρες επιστημονικές εκτιμήσεις και εργαστηριακούς ελέγχους, στο Μουσείο Βραυρώνας. Ως τότε η ωραία κοιμωμένη επί 2.400 χρόνια για όλους εμάς θα είναι η Σοφούλα μας λόγω και του δρόμου που βρέθηκε ο τάφος της. Η Σοφούλα της Νέας Σμύρνης. Και δεν μπορούμε να μη στενοχωριόμαστε που μας την πήραν για το μουσείο… Καλό ταξίδι, κοπελιά. Να ξέρεις πως από τώρα και στο εξής θα κατοικείς για πάντα στις καρδιές μας. Θα είσαι το καμάρι μας και θα φροντίζουμε την ιστορία σου να τη μαθαίνουν όλα τα παιδόπουλα της πόλης, με αρχή βεβαίως το κοντινότερο σχολικό συγκρότημα του 2ου και 11ου Δημοτικού Σχολείου Νέας Σμύρνης.

Α, δεν μπορείτε να φανταστείτε την αίσθηση… Πλημμύρα συναισθημάτων και έξαρση της φαντασίας. Ποια να ήταν άραγε; Πως πέρασε τη σύντομη ζωή της; Όλοι ρωτούσαν με αγωνία τους αρχαιολόγους να μάθουν και κάτι ακόμη. Και κάποια στιγμή τους έβαλαν και τις φωνές… Γιατί το καπάκι του τάφου στέκονταν παραμελημένο στην άκρη και μάλιστα του είχαν φορτώσει επάνω και πράγματα!!! Λίγο σεβασμό βρε παιδιά, ακούστηκε από το πλήθος το παράπονο προς τους κατάκοπους αρχαιολόγους όταν κάποιος απρόσεχτος πάτησε πάνω στο μαρμάρινο κειμήλιο… Είναι η ιστορία μας αυτό. Μην το πατάτε!

Έμειναν κι αυτοί να μας κοιτάνε. Γιατί τόση ώρα ήταν μέσα στον τάφο και μάζευαν κοκαλάκι κοκαλάκι και τώρα που όλα ήταν πια στα χαρτοκούτια βρέθηκαν και ένοχοι που πάτησαν λίγο και το καπάκι. Μα έτσι είναι. Άλλο η ανάγκη να συλλέξουν τα οστά και άλλο να βάζουν το πόδι πάνω στο μάρμαρο που σκέπαζε την κόρη στον αιώνιο ύπνο της.

Τελικά ετούτος ο λαός εκεί που σε απογοητεύει, έρχεται ένα τυχαίο γεγονός και σε κάνει να νιώθεις περήφανος που ανήκεις σ’ αυτόν. Όχι, η δάφνη δεν κατεμαράνθη ακόμη στον τόπο ολωσδιόλου. «Σοφούλα» μας σε ευχαριστούμε από καρδιάς που φανερώθηκες και μαζί φανέρωσες και τόσο πρωτόγνωρα συναισθήματα στις ψυχές μας. Ναι, Σοφία είναι το όνομα που σου ταιριάζει και ας μην έλεγαν καμιά κοπέλα της εποχής σου με το όνομα αυτό. Μια αρχαία Σοφία που σήμερα μας μύρωσε και μας ανέβασε σε άλλη διάσταση. Μια Σοφία που ίσως τη δείτε το βράδυ και στα κανάλια, αν βέβαια βρει χώρο ανάμεσα στην περιρρέουσα βλακεία της δικής μας εποχής.

  • Στην πρώτη φωτογραφία διακρίνεται στη μέση και πάνω το κάτοπτρο της νεαρής κοπέλας και ανάμεσα στα οστά της κνήμης της το σφοντύλι. Κάντε κλικ στη φωτογραφία για να τη δείτε σε μεγέθυνση.

ΠΗΓΗ: http://educandus.blogspot.com/2008/09/4.html

Και δεύτερος αρχαίος τάφος στη Νέα Σμύρνη

Όπως δημοσιεύσαμε πριν λίγες μέρες, Αρχαίος Τάφος του 4ου πΧ αιώνα ανακαλύφθηκε στη Νέα Σμύρνη , την πάλαι ποτέ προσφυγούπολη στις παρυφές της Αθήνας.


Ο τάφος ήρθε στο φως όταν οι εργάτες του φυσικού αερίου προσπάθησαν να ανοίξουν τάφρο για τοποθέτηση σωλήνων μεταφοράς του αερίου. Στην αρχή μάλιστα και με δεδομένο ότι πολλά σημεία της περιοχής είναι βραχώδη, δεν κατάλαβαν περί τίνος πρόκειται με αποτέλεσμα να σπάσουν ένα κομμάτι από την πλάκα που τον σκέπαζε. Βεβαίως αμέσως μόλις αντίκρισαν το εσωτερικό του τάφου έσπευσαν να ειδοποιήσουν την αρμόδια αρχαιολόγο που παρακολουθεί τις εργασίες του φυσικού αερίου στη Νέα Σμύρνη και εκείνη με τη σειρά της ειδοποίησε και κατέφθασε στην περιοχή ολόκληρο κλιμάκιο της αρχαιολογικής υπηρεσίας το οποίο και προέβη και οργανωμένη ανασκαφή του χώρου.


Παρασκευή μεσημέρι και πλήθος κόσμου στεκόταν τριγύρω παρακολουθώντας τις εργασίες με έκδηλη συγκίνηση. Ποιος να το φανταζόταν ότι μισό μέτρο κάτω από τα πόδια μας βρισκόταν τάφος τόσων αιώνων;

Εντός του τάφου βρέθηκε σκελετός νέας γυναίκας καθώς και δύο κτερίσματα, ένα χάλκινο κάτοπτρο και ένα σφοντύλι από αδράχτι.

Φυσικά οι αρχαιολόγοι περισυνέλεξαν ακόμη και το χώμα μέσα από τον τάφο. Με όλα τα τελετουργικά που προβλέπει η επιστήμη της αρχαιολογίας. Ώρες μείναμε δίπλα τους και παρακολουθούσαμε δίχως να καταλαβαίνουμε κούραση και με τον ενθουσιασμό να μας πλημμυρίζει από τη σπουδαία ανακάλυψη στη γειτονιά μας. Κι έπειτα είδαμε να σκεπάζουν προσεκτικά τον τάφο και να γεμίζουν το άνοιγμα χώμα. Νομίσαμε πως αυτό ήταν… Δεν έχει άλλο. Να όμως που πέσαμε έξω.

Σήμερα που περάσαμε και πάλι από το σημείο αυτό, Αγίας Σοφίας 89 στην Άνω Νέα Σμύρνη, δίπλα ακριβώς από την πλατεία Ηρώων Κύπρου ή πλατεία Άνοιξης όπως τη λένε οι κάτοικοι, πληροφορηθήκαμε ότι χτες το συνεργείο των αρχαιολόγων ανάσκαψε και δεύτερο τάφο που βρισκόταν ακριβώς δίπλα στον πρώτο. Τη στενοχώρια μας που δεν το πήραμε έγκαιρα είδηση για να παρακολουθήσουμε την ανασκαφή, την καταλαβαίνετε. Τουλάχιστον είχαμε την ευκαιρία να μάθουμε από έγκυρη πηγή τα ακόλουθα για το δεύτερο τάφο:

Ανήκε και αυτός σε γυναίκα. Δυστυχώς το καπάκι του έλειπε και υπήρχαν δείγματα πως είχε συληθεί κατά το παρελθόν. Η χρονολόγηση κυμαίνεται και για τους δύο τάφους από τον 5ο πΧ αιώνα έως και τον 3ο. Σύντομα αναμένεται επίσημη ανακοίνωση της αρχαιολογικής υπηρεσίας όπου και θα δοθούν όλες οι σχετικές πληροφορίες για τα ευρήματα.

Το πιο ευχάριστο γεγονός είναι πως από τη Δευτέρα αναμένεται εντολή της αρχαιολογικής υπηρεσίας για ευρύτερη ανασκαφή στην περιοχή καθώς η ανακάλυψη δύο τάφων αφήνει το ενδεχόμενο και για άλλες αρχαιότητες στην περιοχή μας.

Ήδη στο σχολείο της γειτονιάς συζητάμε τη διοργάνωση έκθεσης φωτογραφίας από τις ως τώρα εργασίες ενώ ανάλογες κινήσεις ακούσαμε πως σκέπτεται να κάνει και ο Δήμος της Νέας Σμύρνης.

Αν και εμείς εδώ είμαστε όλοι μετανάστες από άλλες περιοχές, και δεν αισθανόμαστε απόγονοι εκείνων που κατοίκησαν την περιοχή πριν από 25 αιώνες, όμως νιώθουμε βαθύ σύνδεσμο με εκείνους που έζησαν στον ίδιο τόπο με αυτόν που ζούμε κι εμείς σήμερα. Πιο ενθουσιασμένοι από όλους είναι τα μικρά παιδιά. Αναβρασμός επικρατούσε αυτές τις μέρες στο σχολείο. Από στόμα σε στόμα διαδιδόταν το σπουδαίο νέο και όλα τα πιτσιρίκια ζητούσαν να μάθουν τα πώς και τα γιατί… Ακόμη και τα Πρωτάκια. Ήδη ένα μικρό παραμυθάκι δημιουργήθηκε για το χατίρι τους και σύντομα υποσχόμαστε να το ανεβάσουμε κι εδώ. Γιατί στα παιδιά πρέπει να μιλάμε για το θάνατο αλλά με προσοχή, να μην τα τραυματίσουμε. Ένα παραμύθι που θα σέβεται τις ιστορικές πληροφορίες και θα βοηθά τα παιδιά μας να μάθουν την ιστορία του τόπου τους.

___________

Διαβάστε τη συνέχεια του αφιερώματος στους αρχαίους τάφους της Νέας Σμύρνης:

Πεσσοί και Κάτοπτρα ή Σοφίας και Αγάπης…

Στην πεζή μας καθημερινότητα και στο άγχος της ρουτίνας δουλειά – σπίτι και αντιστρόφως σπίτι – δουλειά, ήρθε πρόσχαρα και αναπάντεχα να δώσει πνοή η ανακάλυψη των αρχαίων τάφων στη γειτονιά μας, στην Άνω Νέα Σμύρνη, στην Αττική.

Ήδη παρουσιάσαμε την ανακάλυψη και του πρώτου και του δεύτερου τάφου:

Με φωτογραφίες στη μία περίπτωση, μόνο περιγραφικά στην άλλη αφού δεν καταφέραμε προς μεγάλη μας απογοήτευση να την παρακολουθήσουμε από κοντά. Αιτία της ατυχίας μας; Που δεν υποψιαστήκαμε έγκαιρα την ύπαρξη του δεύτερου τάφου! Και όμως, ήταν εκεί μπροστά μας:

Δεξιά από τον πρώτο τάφο, ένας σπασμένος τοίχος που τοιχίο το περάσαμε απλό. Και όχι άδικα, αφού ρωτήσαμε τι είναι αυτό… και για τοιχίο αντιστήριξης μας το παρουσίασαν. Μας είπαν ακόμη πως τα δεδομένα της περιοχής δεν αφήνουν υπόνοιες για ύπαρξη νεκροταφείου αλλά πως είναι σύνηθες φαινόμενο οι μεμονωμένοι τάφοι. Έτσι μας είπαν κι εμείς αφελώς το πιστέψαμε. Και χάσαμε τη σπάνια ευκαιρία να δούμε και την ανασκαφή του άλλου τάφου.

Αυτού που την πρώτη μέρα της ανασκαφής κανείς δεν υποψιαζόταν την ύπαρξη και τον χρησιμοποιούσαν σαν πεζούλι εναπόθεσης εργαλείων… Κι όμως, εκεί από κάτω, κάτω από το χώμα, υπήρχε ένα ακόμη κορίτσι. Ξαπλωμένο δίπλα στο πρώτο που παρακολουθήσαμε βήμα βήμα το πώς το έφεραν στο φως τα έμπειρα χέρια των αρχαιολόγων. Με χίλια δυο εξειδικευμένα εργαλεία και άλλα πιο απλοϊκά (σκούπες και φαράσια) καθάρισαν προσεκτικά τα χώματα και έπειτα αφαίρεσαν οστά και κτερίσματα. Δε βρέθηκαν και πολλά… Μόνο δυο: Ένα κάτοπτρο και ένας σφόντυλος από αδράχτι:

Και τι συγκίνηση για όλους μας όταν ένα κορίτσι σημερινό παρέλαβε το κάτοπτρο εκείνης της αρχαίας κοπέλας… Πόσο αχαλίνωτη κάλπασε η φαντασία μας για το τρυφερό και άτυχο χεράκι που κάποτε το κράταγε. Ένα κάτοπτρο, να καμαρώνει τα νειάτα και την εμορφιά της. Να ονειρεύεται ένα μέλλον που στάθηκε τόσο άδικο μαζί της. Και όπως μάθαμε εκ των υστέρων, τα κάτοπτρα εκείνης της περιόδου θεωρούνται σπουδαία ευρήματα καθώς ελάχιστα έχουν μέχρι τώρα ανακαλυφθεί.

Γι’ αυτό και η αφαίρεσή του από τον τάφο έγινε με ιδιαίτερη προσοχή και μία μέθοδο που μας κίνησε την περιέργεια. Είδαμε κάποια στιγμή να καταφθάνει ένας πιο έμπειρος αρχαιολόγος και να κάνει ένεση με ειδικό υγρό γύρω από το κτέρισμα. Κι έπειτα με απαλές κινήσεις το απέσπασε από το χώμα και το απόθεσε το κουτί που κρατούσε το κορίτσι. Για να μη θρυμματιστεί, μας εξήγησαν. Τόσους αιώνες θαμμένο δίπλα στην κυρά του, κομμάτια θα γινόταν αν το τραβούσαν βιαστικά και χωρίς την ανάλογη προετοιμασία.

Κι ήταν αυτό το κάτοπτρο που μας χάρισε τον τίτλο του παραμυθιού για τα μικρά παιδάκια της πρώτης του γειτονικού σχολείου:

Η ΣΟΦΟΥΛΑ ΚΑΙ ΤΟ ΚΑΘΡΕΦΤΑΚΙ ΤΗΣ

Μια φορά κι έναν καιρό ζούσε εδώ στη γειτονιά μας, στην Άνω Νέα Σμύρνη, ένα κορίτσι. Κανείς δε θυμάται πια να μας πει πώς το έλεγαν. Εμείς όμως θα το φωνάζουμε Σοφούλα γιατί το σπίτι της ήταν στο δρόμο που τον λέμε σήμερα Αγίας Σοφίας αλλά και γιατί μας θύμισε ξαφνικά πόσο σοφοί ήταν οι άνθρωποι που ζούσαν κάποτε εδώ. Σοφούλα λοιπόν και ας μην έλεγαν έτσι κανένα κορίτσι εκείνα τα χρόνια αφού τότε η σοφία δεν ήταν απλά ένα όνομα για γυναίκες.

Η Σοφούλα ήρθε ξαφνικά στη δική μας ζωή. Κι ακούστε και κάτι παράξενο…Ακριβώς την επόμενη μέρα που γιορτάζουμε τις σημερινές Σοφίες! Θα μπορούσε κανείς να πει πως την έπιασε το παράπονο που την ξεχάσαμε και ήρθε να μας θυμίσει όλα εκείνα τα παλιά και όμορφα πράγματα που έγιναν στον ίδιο τόπο που ζούμε κι εμείς σήμερα.

Ας πάρουμε όμως τα πράγματα με τη σειρά. Εμείς σήμερα ζούμε σε μια πόλη που λέγεται Νέα Σμύρνη. Η πόλη μας, όπως το λέει και το όνομά της, είναι μια νέα πόλη. Οι άνθρωποι που την έχτισαν ήρθαν εδώ από μια άλλη πόλη που την έλεγαν Σμύρνη και είναι πέρα μακριά, από την άλλη μεριά της θάλασσας. Δεν έχουν περάσει ούτε εκατό χρόνια από τότε. Έτσι κανείς από μας σήμερα δεν ξέρει να μας πει ποιοι ζούσαν εδώ παλιά. Μόνο τα βιβλία της ιστορίας και οι επιστήμονες που μελετούν τις παλιότερες εποχές έχουν διάφορες πληροφορίες να μας δώσουν. Εκεί λοιπόν, στην ιστορία, διαβάζουμε πως κοντά στη δική μας πόλη ήταν από εκείνα τα χρόνια η πόλη της Αθήνας. Η πιο όμορφη πόλη εκείνης της εποχής. Την έλεγαν Αθήνα γιατί την προστάτευε η θεά Αθηνά, η θεά της σοφίας.

Να που έχουμε κι άλλο λόγο να βαφτίσουμε το κορίτσι που έζησε τότε, Σοφία κι αυτό. Και πάλι θα το πούμε: Τότε κανένα κορίτσι δεν το φώναζαν με αυτό το όνομα, όπως κανένα κορίτσι σήμερα δεν το φωνάζουν Παναγία. Να πούμε μάλιστα και κάτι ακόμα. Εκείνα τα χρόνια οι άνθρωποι που ζούσαν εδώ δεν πίστευαν στην Παναγία και στο Χριστούλη. Είχαν άλλους θεούς, ναι, θεούς… πολλούς θεούς. Η Αθηνά ήταν μία απ’ αυτούς και μάλιστα κόρη του πατέρα όλων των θεών, του Δία. Λένε μάλιστα πως γεννήθηκε από το κεφάλι του πατέρα της, του Δία. Γι’ αυτό και την έλεγαν θεά της σοφίας.

Εκτός από τους θεούς οι άνθρωποι τότε πίστευαν και σε άλλες θεότητες, όπως για παράδειγμα στις μοίρες. Και σήμερα μιλάμε για τη μοίρα, αυτή που κανονίζει τη ζωή του κάθε ανθρώπου. Τότε όμως είχαν πολλά να λένε για το πώς ακριβώς το έκαναν αυτό. Οι μοίρες τους ήταν τρεις, η Άτροπος, η Κλωθώ και η Λάχεση. Αυτές είχαν το δικαίωμα να κανονίζουν πώς και πόσο θα ζήσει ο κάθε άνθρωπος. Τις φαντάζονταν να κρατάνε μία ρόκα και να γνέθουν το νήμα της ζωής του ανθρώπου. Μία μάλιστα από αυτές κρατούσε και ένα μεγάλο ψαλίδι και όταν αποφάσιζε χραπ! έκανε μία ψαλιδιά και το έκοβε… Έτσι πρέπει να έγινε και με τη δική μας Σοφούλα, τη γειτονοπούλα μας. Και μάλιστα η δική της ζωή πρέπει να σταμάτησε πολύ νωρίς. Όταν ακόμη ήταν νέο κορίτσι.

Πώς κι από πού τα ξέρουμε αυτά; Α, ήρθε η ώρα να σας το πω. Προχτές που λέτε βρέθηκε ξαφνικά η Σοφούλα. Τη βρήκαμε να κοιμάται μέσα στο τελευταίο της σπίτι, εκεί ακριβώς που την είχαν βάλει οι δικοί της σαν ήρθε η στιγμή που οι μοίρες αποφάσισαν να κόψουν το νήμα της ζωής της…

ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ…

Κι ενώ εμείς αυτό το αληθινό παραμύθι ξεκινήσαμε να λέμε στα παιδιά, για τη Σοφούλα και το καθρεφτάκι της, ήρθε ο δεύτερος τάφος να ανατρέψει το σκηνικό. Όχι, δεν ήταν η Σοφούλα αυτή. Βιαστήκαμε πολύ να τη βαφτίσουμε έτσι. Η Σοφούλα ήταν η άλλη, εκείνη που δεν καταφέραμε να δούμε και να συναντήσουμε, μόνο να ακούσουμε τα καθέκαστα από μια γλυκιά αρχαιολόγο που μπήκε στον κόπο να μας ενημερώσει για τη δεύτερη ανασκαφή. Και να εξηγήσουμε το γιατί… Γιατί δηλαδή αλλού δώσαμε το όνομα και αλλού ήταν η χάρη.

Όπως κιόλας είπαμε στον πρώτο τάφο βρέθηκε ένα κάτοπτρο, ένα καθρεφτάκι όπως θα λέγαμε σήμερα. Κτέρισμα ταιριαστό για τάφο νέου κοριτσιού αφού εκείνα είναι που νοιάζονται πιότερο για την εμφάνισή τους. Τα κορίτσια που καρδιοχτυπούν να έχουν όμορφη θωριά και να αρέσουν στα παλικαράκια. Κι ενώ αυτά τα ξέραμε, παρασυρθήκαμε από το όνομα του δρόμου και τη συγκυρία της γιορτής για να χαρίσουμε το όνομα Σοφία στο αρχαίο κορίτσι. Ούτε καν ο διπλανός δρόμος δε στάθηκε αφορμή να καταλάβουμε το λάθος. Α, όχι… εμείς καθόλου σοφά δε φερθήκαμε. Γιατί ο τάφος βρέθηκε στη γωνία δυο δρόμων, στην Αγίας Σοφίας που ονομάσαμε κιόλας αλλά και της οδού Αγάπης… Σοφίας και Αγάπης, είδατε τι ωραία ονόματα που έχουν οι δρόμοι της γειτονιάς μας; Δυο ονόματα που θα θυμίσω πως γιορτάζουν και μαζί με τα σημερινά συνήθεια των ανθρώπων, οι Σοφούλες και οι Αγάπες, μαζί την ίδια μέρα.

Να όμως που ο δεύτερος τάφος ήρθε για να διορθώσει το λάθος μας. Και να μας φέρει τη Σοφούλα που ποθούσαμε. Ή αν θέλετε, να μας κάνει πιο σοφούς. Είναι αλήθεια πως κι εκεί βρέθηκε κάποιο κάτοπτρο, έτσι τουλάχιστον μας είπαν. Αλλά βρέθηκε και κάτι ακόμη. Αυτό το κάτι που μεγάλη χαρά έδωσε στους αρχαιολόγους αλλά και όλους μας βοήθησε να καταλάβουμε ότι εκείνα τα κορίτσια δεν ήταν μόνο στόλισμα και λούσο. Και πως το κεφαλάκι τους δεν το φροντίζανε μόνο απέξω… Ίσως και γιατί ήξεραν κάτι που εμείς ξεχάσαμε:

Καμία γυναίκα δεν είναι όμορφη αν δεν είναι και έξυπνη. «Η εμορφιά είναι δύναμη νόησης. Η εμορφιά δεν είναι απλά καμπύλες, και χρώτας και λίκνισμα, και λαιμός και μαλλιά.» (Δημήτρης Λιαντίνης, Γκέμμα)

Εκείνο λοιπόν το κορίτσι που βρέθηκε στο δεύτερο τάφο είχε δίπλα του και κάτι ακόμη εκτός από το καθρεφτάκι. Κάτι πολύ αγαπημένο της σίγουρα, για να σκεφθούν μαζί της να το βάλουν οι δικοί της, συντροφιά στο αιώνιο ταξίδι. Τι ήταν αυτό; Ένα παιχνίδι! Και μη βιαστείτε να πείτε: Α, παιχνίδι, σιγά τώρα… Γιατί παιχνίδι με παιχνίδι έχει διαφορά. Και γιατί τα παιχνίδια που τότε έπαιζαν δεν ήταν σαν και τα σημερινά μόνο για να σκοτώνουν την ώρα και μαζί και το μυαλό. Τόσο πολύ μάλιστα που σήμερα να ξεχνάμε την τεράστια αξία του παιχνιδιού και να μην αφήνουμε λεπτό στα παιδάκια μας να το χαρούν. Τρέχα σχολείο, τρέχα φροντιστήριο, διάβασμα και γράψιμο και ελεύθερος χρόνος να παίξει το παιδί μας καθόλου.

Τότε όμως, στους χρόνους τους παλιούς που η Ελλάδα μας άστραφτε στο στερέωμα, το παιχνίδι είχε τεράστια σημασία. Όχι μόνο για τα παιδιά αλλά και για τους μεγάλους. Ίσως γι’ αυτό ο Πλάτωνας έλεγε:

«Έλληνες αεί παίδες εστέ, γέρων δε Έλλην ουκ έστι.» (Τίμαιος, 22Β)

Κι ακόμη ακόμη, παιχνίδια έβαζαν και τους θεούς τους ακόμη να παίζουν. Να σας θυμίσω τον Ερμή; Που πήρε και έφτιαξε από το καύκαλο χελώνας το πρώτο του παιχνίδι, τη λύρα; «Καλόν άθυρμα» και «ερατεινόν» (Ομηρικός ύμνος εις Ερμήν, στίχος 32, 40, 52); Ή μήπως το Διόνυσο – Ζαγρέα που με παιχνίδια τον ξεγέλασαν οι Τιτάνες;

Ακόμη και οι βασιλιάδες στην αρχαία Ελλάδα το είχαν περί πολλού το παιχνίδι. Γέροντας λεν ο Αγησίλαος της Σπάρτης δε δίσταζε να καβαλάει το καλάμι και να παίζει μαζί με τα εγγόνια του, όπως ιστορεί ο Πλούταρχος (Αγησίλαος, 25, ΙΙ)

Όσο για τα παιδιά; Εκεί πια το παιχνίδι είχε ρόλο κυρίαρχο. Ρόλο που φαίνεται και από τα κτερίσματα των πικραμένων γονιών σαν ένα παιδάκι έφευγε νωρίς. Έχουν και έχουν βρεθεί παιχνίδια σε τάφους παιδιών. Και μέσα και απέξω. Εκτός από εκείνα που μέσα στον τάφο έβαζαν, άφηναν λέει και ένα πανέρι γεμάτο από τα αγαπημένα παιχνίδια του παιδιού επάνω στον τάφο. Κάπως έτσι εξηγούν πως γεννήθηκε και το κορινθιακό κιονόκρανο, από ένα τέτοιο πανέρι σε τάφο κορασιάς… Αυτό και η άκανθα που φύτρωσε εκεί, έδωσε την ιδέα στον Καλλίμαχο να φιλοτεχνήσει το πρώτο κιονόκρανο αυτού του τύπου.

Ε, και στη δική μας κορασιά, αυτή που βρέθηκε προχτές στη γειτονιά μας, ίδια κτερίσματα άφησαν οι δικοί της. Παιχνίδι αγαπημένο. Και παιχνίδι που χρειαζόταν νου για να παιχτεί, το ίδιο που ο σκοτεινός Ηράκλειτος το χάρισε στις γραφές του στον πανδαμάτωρα χρόνο:

«αιών παις εστί παίζων, πεσσεύων. παιδός η βασιληίη» (Diels, Fr. 52)

Πεσσοί. Αυτό είναι το σπουδαίο εύρημα στο δεύτερο αρχαίο τάφο της Νέας Σμύρνης. Πούλια δηλαδή για επιτραπέζιο παιχνίδι της αρχαιότητας που ήταν ιδιαίτερα αγαπητό σε μικρούς και μεγάλους. Ακόμη και τους μυθικούς ήρωες:

Ο Αχιλλέας και ο Αίας παίζουν με τους πεσσούς παρουσία της Αθηνάς, της θεάς της σοφίας. Γιατί ήταν παιχνίδι που απαιτούσε σοφία. Και παιχνίδι συνήθως αγορίστικο, όπως λένε οι γραφές. Να όμως που το κοριτσάκι μας αυτό το παιχνίδι λάτρευε, τους πεσσούς. Κι αυτό πήρε μαζί του για τον άλλο κόσμο. Παρέα με το άλλο κορίτσι, στο διπλανό τάφο…

Γιατί και τα κορίτσια τους οι έλληνες τα νοιάζονταν να τα μορφώσουν και όχι να τα κλείνουν στους γυναικωνίτες όπως έγινε μερικούς αιώνες αργότερα. Εξάλλου μην ξεχνάτε, η Αθηνά ήταν κι αυτή γυναίκα. Όχι μόνο η Αφροδίτη με την εμορφάδα της, η θεά του έρωτα και της αγάπης. Μα και η θεά της σοφίας γυναίκα ήταν. Σαν και τα δυο κορίτσια που βρέθηκαν προχτές. Στη γωνία των δρόμων Αγάπης και Σοφίας στη Νέα Σμύρνη…

__________________

About genesisxresearch

ΜΗ κυβερνητική ομάδα, ΜΗ κερδοσκοπική ομάδα με σκοπό την περισυλλογή, καταγραφή και μελέτη φαινομένων που λαμβάνουν καθημερινά χώρα γύρω μας, σε άλλα επίπεδα αντίληψης, τα οποία ο περισσότερος κόσμος αγνοοεί!

Posted on Μαρτίου 26, 2012, in Αρχαιολογία and tagged , , , , , . Bookmark the permalink. Σχολιάστε.

Σχολιάστε

Συνδεθείτε για να δημοσιεύσετε το σχόλιο σας:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: